Een man-vrouwfirma (vof tussen echtgenoten/partners) is fiscaal vooral aantrekkelijk vanwege de mogelijkheid tot winstsplitsing en dubbele ondernemersfaciliteiten. Beide partners kunnen ondernemer zijn voor de inkomstenbelasting en, mits zij aan het urencriterium (minimaal 1.225 uur per jaar) voldoen, ieder gebruikmaken van de zelfstandigenaftrek, startersaftrek en MKB-winstvrijstelling. Daar staat wel tegenover dat beide partners volledig hoofdelijk aansprakelijk zijn voor de schulden van de vof, en dat de Belastingdienst streng toetst of sprake is van een “gebruikelijke” samenwerking.
Wat zijn de concrete fiscale voordelen?
- Beide partners kunnen ondernemer zijn voor de inkomstenbelasting, waardoor ieder verschillend recht op ondernemersfaciliteiten kan hebben (zelfstandigenaftrek, startersaftrek, investeringsaftrek, MKB-winstvrijstelling).
- De winstverdeling over twee personen: door de winst te verdelen wordt de progressieve belastingdruk gespreid; ieder blijft eerder in lagere schijven en maakt optimaal gebruik van de algemene heffingskorting en arbeidskorting.
- Bij voldoende uren (minimaal 1.225 uur per persoon en een “gebruikelijke” samenwerking) kunnen beide partners de ondernemersaftrek claimen, wat de belastbare winst substantieel kan verlagen.
- De MKB-winstvrijstelling geldt per ondernemer; dus ook een partner die geen zelfstandigenaftrek haalt, maar wel winst uit onderneming geniet, profiteert van deze vrijstelling.
- Flexibele winstverdeling (bijvoorbeeld naar rato van gewerkte uren) maakt het mogelijk fiscaal te optimaliseren binnen de kaders van zakelijkheid en gebruikelijkheid.
Wat zijn de nadelen?
- De vof/man-vrouwfirma is geen rechtspersoon; beide partners zijn hoofdelijk aansprakelijk voor alle schulden, met hun volledige privévermogen.
- Huwelijkse voorwaarden bieden geen bescherming tegen vof-schulden: schuldeisers kunnen zich ook verhalen op het privévermogen van de “beschermde” partner.
- De Belastingdienst toetst streng of er sprake is van een “gebruikelijk” samenwerkingsverband; bij te veel ondersteunende werkzaamheden (bijvoorbeeld meer dan 70% pure administratie) kan het urencriterium voor ondernemersfaciliteiten niet worden gehaald.
- Bij onvoldoende uren of onvoldoende ondernemersrisico wordt de partner niet als ondernemer gezien; dan vervallen de zelfstandigenaftrek en startersaftrek, en is de structuur fiscaal minder aantrekkelijk dan beoogd.
- Hoofdelijke aansprakelijkheid vergroot het privérisico bij faillissement, geschillen met crediteuren of fouten van één van de vennoten.
- Bij uittreding of overlijden van een vennoot kan de continuïteit van de onderneming onder druk komen te staan; goede vennootschapscontracten zijn noodzakelijk, maar vaak minder omlijnd dan bijvoorbeeld bij een BV.
Hoe pak je het optimaal aan?
- Beoordeel per partner of sprake is van substantieel ondernemerschap: eigen ondernemersrisico, zelfstandige positie, klantencontact, beslissingsbevoegdheid en voldoende uren.
- Zorg dat de samenwerking is vormgegeven zoals die ook tussen niet-gelieerde partijen zou zijn; dit voorkomt discussie over een “ongebruikelijk samenwerkingsverband” en het wegvallen van ondernemersfaciliteiten.
- Leg winstverdeling, werkzaamheden, beslissingsbevoegdheid en inbreng (vermogen, arbeid) duidelijk vast in een vennootschapscontract om latere discussies en risico’s bij ontbinding of echtscheiding te verkleinen.
- Weeg het fiscale voordeel (winstsplitsing en dubbele faciliteiten) tegen het aansprakelijkheidsrisico; bij grotere risico’s kan een BV-structuur of combinatie (BV + maatschap) worden overwogen.
- Houd rekening met de samenloop met het fiscaal partnerschap in de IB: de verdeling van box 3-vermogen, eigen woning en heffingskortingen kan door de vof-structuur anders uitpakken dan bij een eenmanszaak met meewerkende partner.
Noot: Het antwoord is gebaseerd op de bij ons bekende wetgeving en jurisprudentie per de hierboven aangegeven datum.