Als een belastingplichtige cryptovaluta heeft aangekocht of ontvangen op zijn eigen crypto-adres, dus niet via een online crypto-exchange, is de ontvangst zichtbaar in de openbare blockchain. De voor een latere overdracht benodigde privésleutel (private key) bewaart hij zelf.
Een private key is een lange reeks cijfers en letters die toegang geeft tot de cryptovaluta, vergelijkbaar met een lang wachtwoord. Alleen met de private key is het mogelijk om transacties te verrichten. De private key kan op verschillende manieren worden bewaard, bijvoorbeeld in een zogenoemde non-custodial wallet: een met pincode beveiligde hardware wallet, software wallet of paperwallet.
Als er geen toegang meer is tot de wallet, kan via een zogenoemde seed phrase alsnog toegang worden verkregen. Met deze seed phrase kan de private key opnieuw worden gegenereerd. Een seed phrase bestaat doorgaans uit 12 tot 24 woorden. Als iemand zowel de private key als de seed phrase kwijt is, verliest hij daarmee de toegang tot de bijbehorende cryptovaluta. Zonder de private key kunnen deze in beginsel niet worden overgedragen.
Hoe moeten cryptovaluta fiscaal worden behandeld?
Op grond van artikel 5.3, lid 1 en lid 2, Wet IB 2001 wordt de rendementsgrondslag bepaald op het saldo van bezittingen en schulden. Het Hof Amsterdam heeft bevestigd dat cryptovaluta tot de categorie bezittingen behoren, omdat zij een economische waarde vertegenwoordigen die tot uitdrukking komt in een koerswaarde. Cryptovaluta kunnen worden gekocht en verkocht en kunnen de rechthebbende stoffelijk voordeel verschaffen, bijvoorbeeld door verzilvering bij verkoop. De Hoge Raad heeft dit standpunt bevestigd.
Maar wat is de waarde als ik geen toegang heb tot mijn cryptovaluta?
Ook als niet meer met de cryptovaluta kan worden gehandeld, blijven zij in het bezit van de belastingplichtige. De kennisgroep van de Belastingdienst heeft hierover het volgende standpunt ingenomen.
Als de belastingplichtige aannemelijk heeft gemaakt dat hij geen toegang meer heeft tot zijn cryptovaluta, wordt de waarde gesteld op de prijs die de meest gegadigde marktpartij bereid is te betalen (bijvoorbeeld omdat wordt gespeculeerd op het terugvinden van de pincode van een hardware wallet). De waarde wordt naar objectieve maatstaven bepaald; de subjectieve beleving van de belastingplichtige speelt daarbij geen rol. Als op de peildatum geen enkele partij bereid is de cryptovaluta over te nemen, kan de waarde worden gesteld op nihil.
Noot: het antwoord is gebaseerd op de bij ons bekende wetgeving en jurisprudentie per de hierboven aangegeven datum.