Naast de bekende jaarlijkse vrijstellingen voor schenkingen aan kinderen of andere personen bestaat er een bijzondere vrijstelling: de schenking ter voldoening aan een natuurlijke verbintenis. Hieronder leggen we uit wat dit inhoudt en wat de rechtspraak hierover zegt.
Belastingvrije schenkingen
Er zijn een aantal mogelijkheden om belastingvrij te schenken. Voor schenkingen aan kinderen geldt een hogere jaarlijkse vrijstelling; voor schenkingen aan alle andere personen -familie of niet- geldt een lagere, algemene jaarlijkse vrijstelling.
Schenkingen aan derden zijn tot een bedrag van € 2.769 (cijfer jaar 2026) vrijgesteld.
Daarnaast is er nog een bijzondere schenkingsvrijstelling: een schenking bij het aanwezig zijn van een natuurlijke verbintenis.
Men kan op basis van artikel 33, aanhef en onder 12°, Successiewet 1956 een beroep doen op deze schenkingsvrijstelling.
Wat is schenken bij een natuurlijke verbintenis?
Dit is een schenking waarbij de schenker een bepaalde verplichting nakomt. Het betreft geen verplichting waarvan de rechter iemand kan dwingen om te betalen. Dit kan bijvoorbeeld een schenking zijn aan een partner met wie is samengewoond, of aan een mantelzorger die voor iemands vader of moeder heeft gezorgd. Het bestaan van een natuurlijke verbintenis luistert echter nauw en hangt sterk af van de feiten en omstandigheden. Het Gerechtshof overwoog in een voorgelegde casus dat in artikel 6:3 BW is bepaald dat een natuurlijke verbintenis bestaat wanneer iemand tegenover een ander een dringende morele verplichting heeft van zodanige aard dat naleving daarvan, hoewel rechtens niet afdwingbaar, naar maatschappelijke opvattingen moet worden aangemerkt als voldoening van een aan die ander toekomende prestatie. De vraag of sprake is van een natuurlijke verbintenis of morele verplichting moet worden beoordeeld naar een objectieve maatstaf. Aan het subjectieve inzicht van degene die de prestatie verricht, komt geen doorslaggevende betekenis toe.
Schenkingen kinderen aan (voormalige) partner van vader
Deze situatie komt in de praktijk regelmatig voor. De zoons van een overleden man betaalden ieder een aanzienlijk bedrag aan de latrelatie van hun vader – een partner met wie hij een relatie had, maar niet samenwoonde. In een vaststellingsovereenkomst stelden zij dat hun vader het voornemen had gehad om haar bij zijn overlijden te verzorgen. Het Gerechtshof oordeelde dat de zoons zelf geen natuurlijke verbintenis jegens de vrouw hadden: er bleek geen bijzondere band tussen hen te bestaan, en de vader had zijn zoons niet gevraagd om namens hem een verplichting na te komen. Dat partijen in de vaststellingsovereenkomst zelf spraken van een dringende morele verplichting, was daarbij niet doorslaggevend, de toets is immers objectief. De schenkingen werden daarom niet vrijgesteld van schenkbelasting.
Noot: Het antwoord is gebaseerd op de bij ons bekende wetgeving en jurisprudentie per de hierboven aangegeven datum.