In 2026 blijft de Belastingdienst actief handhaven op schijnzelfstandigheid, maar met een deels voortgezette ‘zachte landing’. Naheffingen loonheffingen over perioden vanaf 1 januari 2025 blijven volledig mogelijk, maar verzuimboetes worden in 2026 nog niet opgelegd. Nieuw is dat vanaf 1 januari 2026 wel weer vergrijpboetes kunnen worden opgelegd bij opzet of grove schuld, zowel bij opdrachtgevers als zzp’ers.
Dit artikel ziet op de situatie en wetgeving per 1 januari 2026.
Hoe ziet de handhaving er in 2026 uit?
In 2026 zet de Belastingdienst de lijn van 2025 voort: actief toezicht, vooral via bedrijfsbezoeken, met nadruk op ‘het goede gesprek’ en herstel van de bedrijfsvoering. Als schijnzelfstandigheid wordt vastgesteld, kan de Belastingdienst direct correcties en naheffingsaanslagen loonheffingen opleggen over tijdvakken vanaf 1 januari 2025. Het moratorium op boetes is echter deels losgelaten: vergrijpboetes zijn mogelijk, verzuimboetes nog niet.
Belangrijkste punten 2026:
- Bedrijfsbezoek blijft in veel gevallen startpunt van het toezicht.
- Naheffingen loonheffingen mogelijk vanaf 1 januari 2025.
- Geen verzuimboetes in 2026 (dat deel van de zachte landing blijft).
- Wel vergrijpboetes bij (voorwaardelijke) opzet of grove schuld.
Wat betekent dit voor de ‘zachte landing’?
De ‘zachte landing’ zoals die in 2025 gold, wordt in 2026 slechts gedeeltelijk voortgezet. In 2025 lag de nadruk op begeleiding: gesprekken, aanwijzingen en de mogelijkheid om de werkwijze met zzp’ers aan te passen, zonder verzuim- of vergrijpboetes. In 2026 blijft de begeleidende insteek via bedrijfsbezoeken en het benadrukken van verbeterkansen, maar de sanctieruimte wordt uitgebreid met vergrijpboetes.
In de praktijk:
- Nog steeds ruimte om fouten te herstellen zonder verzuimboete.
- Geen vrijwaring meer als er sprake is van opzet of grove schuld.
- De verwachting is dat na 2026 de zachte landing geheel vervalt en ook verzuimboetes terugkeren.
Zijn opdrachtgevers in 2026 ‘veilig’ voor de Wet DBA?
Nee, in 2026 zijn opdrachtgevers nadrukkelijk niet gevrijwaard. De Belastingdienst kan bij vastgestelde schijnzelfstandigheid loonheffingen naheffen over perioden vanaf 1 januari 2025, zowel bij opdrachtgevers als – indirect – met gevolgen voor de zzp’er (zoals verlies ondernemersfaciliteiten). Daarnaast kunnen bij opzet of grove schuld vergrijpboetes worden opgelegd, die (afhankelijk van beleid) substantieel kunnen zijn.
Kernpunten voor opdrachtgevers:
- Naheffingsrisico loonheffingen vanaf 1 januari 2025.
- Vergrijpboetes bij opzet/grove schuld; geen verzuimboetes in 2026.
- Boekenonderzoek kan zien op een kalenderjaar of een recent aangiftetijdvak.
Wat is de nabije toekomst voor zzp’ers?
Voor veel zzp’ers en opdrachtgevers is de onzekerheid over kwalificatie van de arbeidsrelatie nog steeds groot, met als gevolg dat sommige opdrachtgevers terughoudend zijn met inhuur, zelfs waar rechtmatige zzp-inzet mogelijk is. De behoefte aan helderheid blijft dus hoog, zeker nu de handhaving structureel terug is en vergrijpboetes mogelijk zijn.
Naast de bestaande Wet DBA ligt inmiddels het wetsvoorstel Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden (Vbar) bij de Tweede Kamer. Dit voorstel beoogt de beoordeling van arbeidsrelaties te verduidelijken door jurisprudentie te codificeren, met nadruk op:
- Werkinhoudelijke en organisatorische sturing.
- Werken voor eigen rekening en risico.
Dit moet leiden tot meer voorafgaande zekerheid voor zowel zzp’ers als opdrachtgevers, al is het wetgevingstraject in 2026 nog niet afgerond.
Noot: Het antwoord is gebaseerd op de bij ons bekende wetgeving en jurisprudentie per de hierboven aangegeven datum.